آثار

آثار امام سجاد علیه السلام

آثار امام سجاد علیه السلام
آثاری که از امام سجاد علیه السلام باقی مانده است نشان از جایگاه والای علمی آن حضرت دارد. این آثار عبارتند از:
۱- روایات: از امام سجاد علیه السلام حدود سیصد حدیث در کتب اربعه شیعه آمده است.
۲- رساله حقوق: متن این رساله از قول ابوحمزه ثمالی در منابع شیعه همچون تحف العقول عن آل الرسول اثر حسن بن علی بن شعبه حَرّانی متوفی ۳۸۱ ق. و خصال شیخ صدوق متوفی ۳۸۱ و بحار الانوار علامه محمدباقر مجلسی متوفی ۱۱۱۰ ق. آمده است. مباحث این رساله پنجاه حق درباره وظایف و تکالیف و حقوق خصوصی و اجتماعی انسان در عرصه های گوناگون حیات برای اصلاح بحران ها و آسیب های اجتماعی می باشد. در این رساله حق خداوند، اعضا و جوارح، عبادات، معلم و مردم، والدین، همسر و فرزند، همسایه و دوست، بزرگسالان و خردسالان، هم کیشان و اهل ذمه آمده است.
۳- دعای سحر مشهور به ابوحمزه ثمالی: این دعا را امام زین العابدین علیه السلام در سحرهای ماه رمضان می خواند. در این دعای طولانی آن حضرت در پیشگاه خداوند به راز و نیاز و استغاثه و مناجات با پروردگار خود پرداخته اند. متن این دعا نشان از مقامات معنوی و عرفانی والای امام سجاد علیه السلام دارد.
۴- زیارت امین الله: این زیارت نامه با بیان فصیح و بلیغ امام سجاد علیه السلام درباره مقام و منزلت امیر مؤمنان علی علیه السلام و مناجات و راز و نیاز با خداوند بیان شده است.
۵- صحیفه سجادیه: صحیفه سجادیه شامل هفتاد و پنج دعا بوده، ولی به مرور زمان بیست و یک دعای آن مفقود شده است و هم اکنون پنجاه و چهار دعا می باشد. این مجموعه، دعاهایی است که امام سجاد علیه السلام برای فرزندانش زید و محمدباقر علیه السلام املاء کرده است و اسناد آن از دو طریق:
الف) یحیی بن زیر بن علی علیه السلام
ب) جعفر بن محمد بن علی علیه السلام روایت شده است. این نیایش نامه بزرگ، سومین کتاب مقدس شیعیان می باشد و امام باقر علیه السلام این دعا را به نام (الکامل) و امام صادق علیه السلام به نام (الدعاء) خوانده اند. بعدها به عنوان، (الدعاء الکامل)، (دعاء الصحیفه) و (الصحیفه الکامله) خوانده شده و در بین دانشمندان اسلامی به (زبور آل محمد صلی الله علیه و آله ) و (انجیل اهل بیت علیهم السلام) مشهور شده است، زیرا دارای بلاغت و فصاحت و مضامین عالی اخلاقی، تربیتی و اعتقادی است. امام سجاد علیه السلام بهترین برنامه تربیتی را برای مبارزه با فساد سیاسی، اجتماعی و اخلاقی که بر اثر حاکمیت آل امیه دامنگیر جامعه اسلامی شده بود، در قالب این دعاها مدوّن کرده اند. دعاهای صحیفه درباره مسائل اخلاقی، اعتقادی و سیاسی در قلمرو فرد، خانواده و اجتماع می باشد و موضوعاتی همچون حمد و سپاس خداوند، درود بر رسول گرامی اسلام صلی الله علیه و آله و فرشتگان، مکارم اخلاقی، طلب روزی، مرزداران اسلام، ماه رمضان، روز عرفه، عید قربان و روز جمعه و دفع همّ و غم را در بر می گیرد.
امام سجاد علیه السلام در میان دعاهای گوناگون، به تعطیلی فرمان خداوند و متروک شدن کتاب خدا و سنت های سنیّه رسول الله صلی الله علیه و آله اشاره دارند و از خداوند می خواهد که بر دشمنان امت اسلامی لعنت و بر روان محمد و خاندانش درود فرستد.
هنر والای امام سجاد علیه السلام در بیداری وجدان جامعه و برانگیختن احساس گناه و ندامت در مردم است تا بیشتر به حقوق الهی خاندان رسالت آشنا گردند. آن حضرت در قالب دعای عرفه، اندیشه سیاسی را درباره اداره جامعه چنین بیان فرموده است: (پروردگارا بر پاکان اهل بیت رحمت فرست که آنان را برای امر خودت برگزیدی و کلیدداران خزائن علم تو و نگهبانان دین و خلفای تو در روی زمین و حجت های فروزان تو بر بندگان تو باشند، تو آنان را از پلیدی ها برکنار داشته ای و مقرر فرموده ای که میان تو و بندگان تو وسیله ای باشند و به سوی بهشت تو راه بنمایند). آن حضرت در دعای عید قربان و نماز جمعه، اقامه و خواندن خطبه این دو نماز را حق خلفای برگزیده و امنای والا مرتبه الهی دانسته که از سوی ستمگران به زور غضب شده و خلفای الهی را مغلوب و مقهور گردانیده اند.
امام سجاد علیه السلام در سن ۵۷ سالگی در سال ۹۵ هجری به دستور ولید بن عبدالملک مسموم شد و از دنیا رفت و در قبرستان بقیع کنار مقبره عموی خود امام حسن علیه السلام مدفون گردید. از آن حضرت یازده پسر و چهار دختر باقی ماند و مشهورترین پسرانش محمد بن علی علیه السلام و زید بن علی علیه السلام بودند.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *