سیره عملی و رفتاری

امام سجاد مبارزه پنهانی با جباران

چنان که از مطالب و روایات گذشته، دانسته شد، امام سجاد – علیه السلام – در استمرار خط امامت، اصول عقیدتی و سیاسیش همان اصول علوی و حسینی بود که از قرآن و سنت پیامبر اکرم – صلی الله علیه وآله – آن را دریافت کرده بودند.
امام سجاد (ع) چون نیاکان طاهر و معصوم خود بیکمترین لرزش در میر حق، هماره مدافع امر وبه معروف و نهی از منکر مبارزه با ظلم و انحراف بود و پیروان خود را به تلاش و جهاد در راه ارزشهای الهی فرا می خواند، اما به حکم امامت و پیشوایی راه مبارزه را نیز به آنان می نمایاند و ویژگیهای زمان را به ایشان یادآور شده، می فرمود:
حتی امام بر مردم در نهادن و آشکار از او پیروی کنند و فرمان و رهنمود او را ارج نهند و بزرگ شمارند، ولی حق سلطان این است که در ظاهر حکمش را مخالف نکنند… (۲۸۹)
این رهنمود امام – علیه
السلام – در حقیقت ترسیم یک استراتژی است و نه یک سیاست اصولی زیرا مخاطب امام، شیعیانی هستند که تضاد دستگاه حکومت اموی با برنامه ها امامان معصوم – علیه السلام – را می دانند و هرگز به خود اجازه سکوت در برابر خلفا را نمی دهند چه برسد، به همراهی و همگامی با آنان! ولی از آنجا که امام زین العابدین، شرایط واقعی را برای ایجاد تحول در دستگاه خلافت کافی نمی بیند به آنان – در چنین مقطعی – فرمان تقیه می دهد.
علاوه بر این در روایت یاد شده، امر امام و خواست و رهنمود و مقدم بر هر امر حکومتی شناخته شده است و معنای آن این است که اگر امام فرمان جهاد علیه مستکبران و غاصبان خلافت صادر کرد باید در نهان و آشکار فرمانش را به اجرا گذاشت. ولی اکنون حکم امام، حرکت پنهانی است و نه مبارزه علنی.
به هر حال امام سجاد – علیه السلام – با بیان اطاعت ظاهری از سلطان در مقام نفی کلی جهاد نیست، چه این که جدش علی بن ابی طالب با معاویه جنگید و پدرش حسین بن علی – علیه السلام – از دستگاه اموی پیروی نکرد و در مقابل آنان ایستاد و خود حضرت اگر تقدیر الهی نبود شرایط جهاد را در روز عاشورا دارا بود بی شک به مبارزه با حکومتیان و امویان می پرداخت. بنابر این همه این دلایل خود گواهی است بر این که، امام سجاد – علیه السلام – پس از رخداد عاشورا و آزمون مدعیان می دانست و تاریخ بعدها به اثبات رسانید که دستگاه
خلافت هماره از این حرکت غیر علنی بیم داشت و جز با خلفا، همواره از سوی دستگاه خلافت تحت آزار و شکنجه و محدودیتهای شدیدی بودند. و فرصتی که برای امام باقر (ع) و امام صادق (ع) برای ترویج اندیشه ها فقهی و عقاید اصولی امامیه پدید آمد، در گرو خط مشی آگاهانه ای است که امام سجاد در پیش روی شیعه نهاد و زمینه را برای حرکت گسترده فرهنگی و عقیدتی هموار ساخت.
برگرفته از کتاب امام سجاد جمال نیایشگران نوشته آقای احمد ترابی

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *