اصحاب و شاگردان

امام سجاد و تربیت شاگردان

اشاره
یکی از مناصب بسیار مهم انبیاء و جانشینان آنها علیهمالسلام پس از مساله ابلاغ و تعلیم دستورات الهی به جامعه، «تربیت» انسانها بر اساس معارف و ارزشهای الهی است. امام سجاد علیهالسلام بر اساس آنچه در قسمت «رهبری فکری جامعه توسط ایشان با شگردی ویژه و پایه گذاری نهضت فرهنگی اسلام» تبیین گردید، علاوه بر ارائه مجموعهای گسترده و جامع از معارف الهی اسلام، با همه تضییقات و مزاحمتهایی که از جانب نظام جبار اموی با آن مواجه بودند، شاگردان متعدد و برجستهای در زمینههای مختلف علوم اسلامی تربیت نمودهاند تا آنان علاوه بر اینکه خود نمونههای عینی «معرفت، «تربیت» و «تهذیب» در مکتب اسلام و ولایت هستند، حاملان امین و صادق معارف اسلامی به سایر انسانها و نسلهای آینده نیز باشند.
دست پروردگان حضرت علی بن الحسین علیهالسلام که تعدادشان اندک
[صفحه ۳۲۲]
نیست، هر کدام ستارگان درخشان و پرفروغ آسمان علم و معرفت از یک سو و اخلاق و تهذیب از سوی دیگر میباشند که بررسی زندگی آنان و شناخت معلومات و مجاهدات آنان، انسان را به تحیر واداشته و نسبت به معلم سرافراز آنان، مبهوت و شگفت زده میشود.
در شرایطی که بر اساس آنچه «ابوعمر نهدی» نقل میکند که خودم از حضرت علی بن الحسین علیهالسلام شنیدم که میفرمود: «در تمام «مکه» و «مدینه» بیست مرد که ما را دوست بدارند وجود نداشت.» [۴۵۸] و با وجود حجم انبوه فتنههای سیاسی و عقیدتی از ابتدای امامت حضرت سجاد علیهالسلام از قبیل حملهی فرمانده خونخوار یزید به نام «مسلم بن عقبه» به «مدینه» و انجام کارهایی که روح تاریخ را سیاه کرده و فتنهی «عبدالله بن زبیر» و حاکیمت حاکمان پلید اموی بخصوص امارت بیست سالهی «حجاج بن یوسف ثقفی» بر «کوفه» و خونخواری بینظیر و آزارهای مستمر او بر محبین اهل بیت و کشتار گسترده تمام موالیان دودمان پیامبر – صلی الله علیه و آله و سلم – و مسائل دیگر، و آنچه که منجر به وجوب عمل به اصل «تقیه» به شکل گسترده از طرف حضرت سجاد علیهالسلام گردیده بود، آری در این شرایط حضرت امام زین العابدین علیهالسلام نهضت فرهنگی عظیم شیعه را پایه گذاری مینماید و میراث علمی و اخلاقی پدرانش را حفظ نموده به بهترین نحو زمینه تداوم آن را فراهم میسازد.
هم باقیماندگان از شاگردان و صحابهی حضرت رسول – صلی الله علیه و آله و سلم – و امیرالمومنین علیهالسلام را تحت پوشش گرفته و به آنان رسیدگی میکند و از نابودی معرفت و آموزههای مذهبی و الهی آنان جلوگیری به عمل میآورد و هم شاگردان جوان دیگری را جذب نموده و به تعلیم و تربیت آنها مشغول میشود به گونهای که بعضی آنچنان ارتقاء پیدا میکنند که به حد «سلمان» و «لقمان» واصل میشوند، مانند «ابوحمزهی ثمالی»، و در پرتو این تلاش بزرگ، فقهاء و مفسران و اندیشمندان برجستهی دیگر به جامعه عرضه میشوند؛ نظیر «قاسم بن محمد بن ابیبکر»، «سعید بن مسیب» و «ابان بن تغلب».
این همه دلیل تلاش خستگی ناپذیر این امام همام در انجام مسئولیت خطیر
[صفحه ۳۲۳]
«امامت» میباشد که در دو بعد «تعلیم» و «تربیت» به منصه ظهور رسیده است. به هر حال این فراز از زندگی حضرت علی بن الحسین یعنی تربیت شاگردان برجسته توسط ایشان از اهمیت زیادی برخوردار است و میطلبد پیرامون آن به تحقیق و بررسی نشست.
در این رابطه باید مسائلی از این قبیل مورد توجه قرار گیرد:
۱- تعداد شاگردان حضرت و برجستگان آنها.
۲- طبقه بندی اصحاب حضرت
۳- سرگذشتهایی از بعضی از شاگردان حضرت
برگرفته از کتاب اسوه کامل زندگی نامه امام سجاد علیه السلام نوشته آقای محمد محسن دعایی

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *