سیره عملی و رفتاری

حضور قلب امام سجاد در نماز

«نماز» برترین «عبادت» در مجموعهی عبادات اسلامی است که به عنوان عمود و ستون خیمهی دین معرفی شده است. نماز زیباترین مجموعهای است که حضرت حق برای «ذکر» خود در اختیار بندگان قرار داده که «اقم الصلوه لذکری» [۲۸۸] «نماز» معجون با برکت و کامل و نمونهای از تمام مراحل «سیر الی الله» و یاد حضرت حق میباشد که اگر انجام آن در درگاه حضرت ربوبی، قبول واقع شود، ماسوای آن از سایر اشکال عبودیت نیز قبول شده و الا بقیهی اعمال همه رد خواهد شد: «ان قبلت قبل سائر عمله و ان ردت رد علیه سائر عمله» [۲۸۹] و اول عبادتی است که در روز قیامت مورد سوال قرار میگیرد. [۲۹۰] آری نماز «خیر العمل» یعنی بهترین کار در مجموعه اعمال صالح است که «حی علی خیر العمل». (البته روح نماز و قبولی آن به ولایت اهل بیت علیهمالسلام وابسته است و از این رو برترین عمل
[صفحه ۱۸۴]
«ولایت» نیز بیان شده است.) [۲۹۱].
حال باید توجه داشت مغز و روح نماز همان «حضور قلب» در حال انجام این عمل شریف است.
«حضور قلب» یعنی توجه به حضور در محضر ربوبی و غفلت از ماسوای او به هنگام انجام این عمل و درک واقعیت آنچه میخوانیم و مکالمه و معاشقه با حضرت الله. و همین میزان قبول و معیار برای مقدار پذیرش این عمل میباشد.
اولیاء الهی و حضرات معصومین علیهمالسلام نمونههای کامل و بینظیری از «حضور قلب» را در نمازهای خود به نمایش گذاشتهاند که گزارش آن به صورت مفصل در اسناد تاریخی آمده است.
حضرت زین العابدین علیهالسلام نیز در حال نماز آنچنان مستغرق یاد حق و مشاهدهی جلال و جمال ربوبی میشدند که به طور کلی از غیر خدا منصرف شده و ابدا به آنچه در اطراف و پیرامون ایشان میگذشت، متوجه نبودند.
«حمران بن اعین» از امام باقر علیهالسلام نقل میکند که حضرت فرمود: «روزی علی بن الحسین علیهالسلام نماز میخواند. پس «رداء» از یکی از دوشهای حضرت ساقط گردید ولی حضرت آن را درست نکرده تا اینکه از نماز خود فارغ شد. یکی از اصحاب حضرت راجع به این موضوع از حضرت پرسید. حضرت پاسخ داد: «وای بر تو!! آیا میدانی در مقابل چه کسی بودم؟ هر آینه از نماز بنده، قبول درگاه الهی نمیشود مگر آنچه را که در آن حال با قلبش به خداوند اقبال داشته باشد.» آن مرد گفت: «ما همه هلاک شدیم. حضرت فرمود: «هرگز؛ خداوند عزوجل این مساله را با نوافل تتمیم مینماید.» [۲۹۲].
عین همین تعابیر و همین واقعه از زبان جناب «ابوحمزه ثمالی» نیز نقل شده است. [۲۹۳]
همچنین در حالات حضرت در موقع نماز نقل شده است که «هرگاه ایشان به نماز میایستاد به هیچ چیز غیر از نماز، مشغول نمیشد و هیچ چیزی نمیشنید چرا که
[صفحه ۱۸۵]
به نماز اشتغال داشت.» [۲۹۴].
در این رابطه در کتاب کشف الغمه آمده است که فرزندی از حضرت سجاد علیهالسلام در چاه افتاد و اهل مدینه مشغول نجات او شدند. تا بالاخره او را از چاه بیرون آوردند. در این حال حضرت به «نماز» ایستاده و پیوسته در محرابشان بودند. بعد از فراغت از «نماز» موضوع را به اطلاع حضرت رساندند و ایشان فرمودند: «ابدا متوجه نشدم!! من مشغول مناجات با «رب عظیم» بودم.» [۲۹۵].
اما آنچه در رابطه با «حضور قلب» بینظیر حضرت سجاد علیهالسلام در «نماز» قابل توجه است «دو واقعه عجیب» در این زمینه است که باید مورد دقت و تامل قرار گیرد.
برگرفته از کتاب اسوه کامل زندگی نامه امام سجاد علیه السلام نوشته آقای محمد محسن دعایی

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *