امامت و رهبری، حاکمان زمان

دوران امام سجاد علیه السلام

واکنش حادثهی کربلا و شهادت امام حسین علیهالسلام جامعهی مسلمانان آن روز را سخت تکان داد، و این واکنش در حجاز بیشتر از جاهای دیگر بود.
سالهای ۶۶ تا ۷۵ هجری، برای حجاز – عراق و شام سالهای محنت و آشوب بود. در سراسر این ده سال این ایالتها، روی آرامش ندیدند.
به راستی باید گفت نفرین فرزند پیغمبر صلی الله علیه و آله و سلم گریبان مردم این سرزمین را گرفت. امام حسین علیهالسلام دربارهی آنان چنین فرمود:
خدایا! باران آسمان و برکتهای زمین را از آنان بازدار. جمع آنان را از هم پراکنده ساز! و هیچگاه حکومتها را از آنان راضی مگردان. [۶].
زمان و دوران امام سجاد علیهالسلام را میتوان از دشوارترین و بدترین زمانها به حساب آورد.
آن حضرت با همهی محنتها و بلاها که در روزگار جد بزرگوارش امیرمومنان علی علیهالسلام روی داده بود همزمان بود، او سه سال پیش از شهادت حضرت علی علیهالسلام متولد گردید. زمانی که دیده به جهان گشود، جدش امیرمومنان علیهالسلام در خط جهاد جمل غرق گرفتاری بود و پس از آن با امام حسین علیهالسلام در محنت و در گرفتاریهای فراوان او میزیست.
مشکل مهمی که در دوران امام سجاد علیهالسلام و امامان دیگر وجود داشت، دور بودن مردم از فرهنگ اسلام بود؛ به قول امام صادق علیهالسلام که فرمود:
«ان بنی امیه اطلقوا للناس تعلیم الایمان و لم یطلقوا لهم الشرک لکی
[صفحه ۱۱]
اذا حملوهم علیه لم یعرفوه.» [۶].
«بنی امیه مردم را در یاد گرفتن ایمان و عقیده آزاد گذاردند، اما در یاد گرفتن معنی شرک سر راه را گرفتند، تا کسی معنی شرک را نداند برای اینکه وقتی بخواهند مردم را وادار به شرک کنند کسی نداند و نگویند این کفر و شرک است.»
مردم از فرهنگ غنی اسلام دور بودند و بدین لحاظ حاکمان اموی و کذابان و دروغگویان، حداکثر استفاده را از مردم به ظاهر مسلمان میبردند و به خاطر نادانی مردم بود که وضعیت ائمهی معصومین علیهمالسلام و امام سجاد علیهالسلام به گونهای دردناک دل هر مسلمانی را به درد میآورد، اینک به این روایت توجه کنید:
منهال بن عمرو میگوید: بر علی بن حسین علیهالسلام وارد شدم و به آن حضرت عرض کردم: ای پسر رسول خدا چگونه صبح کردی؟
امام سجاد علیهالسلام فرمود:
صبح کردیم به خدا سوگند، به منزلهی بنی اسرائیل از آل فرعون:
یذبحون ابنائهم و یستحیون نساءهم
پسران ایشان را میکشند و زنان را نگاه میدارند.
و صبح کرده است بهترین خلق خدا پس از رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم در حالی که بر منابر لعن کرده میشود. و صبح کرده است آنکه ما را دوست میدارد حقش کاسته شده، به سبب دوستیش با ما. [۶].
بعد از شهادت امام حسین علیهالسلام، امامت و رسالت امام سجاد علیهالسلام آغاز شد. ما در کتاب «بر امام حسن علیهالسلام و امام حسین علیهالسلام چه گذشت؟» دربارهی امام سجاد علیهالسلام و سخنرانی و فعالیت آن حضرت بعد از شهادت امام حسین علیهالسلام در کوفه و شام و مدینه اشاراتی کردهایم.
از مسایل مهم زندگی امام سجاد علیهالسلام خاطرات فراموش نشدنی آن حضرت از
[صفحه ۱۲]
واقعهی کربلا است که هیچگاه خاطرات آن واقعه از ذهن آن حضرت دور نمیشد. چرا که خود آن حضرت شاهد تمام جریانات سوزناک و دردناک کربلا بودند و هر وقت به یاد آن روز میافتادند اشک از دیدگانش جاری میگشت.
امام صادق علیهالسلام در این مورد میفرمایند:
حضرت امام زین العابدین علیهالسلام پس از حادثهی خونین کربلا، بیست سال میگریست و هیچگاه نشد که غذایی برای ایشان بیاورند و حضرت اشک نریزد. تا بدانجا که یکی از علاقمندان ایشان عرض کرد: «ای پسر رسول خدا من میترسم شما خود را هلاک کنید.» حضرت در پاسخ فرمودند: «من اندوه و رنج خود را با خدای خویش بازگو میکنم و چیزهایی را از جانب خدا میدانم که شما نمیدانید. من هر گاه به یاد کشته شدن فرزندان فاطمه میافتم بغض گلویم را می فشارد.» [۶].
به حضرت علی بن الحسین علیهالسلام عرض شد: آیا زمان آن نرسیده که دیگر اندوهتان پایان یابد؟ حضرت با ناراحتی فرمودند:
چه میگویید؟ یعقوب پیامبر دوازده فرزند داشت، یکی از آنان را خداوند از برابر چشم او مخفی داشت. او آنقدر گریست که سیاهی چشمانش به سفیدی گرایید و پشتش از کثرت اندوه خم شد، در حالی که فرزندش زنده بود. اما من با دو چشم خویش پدر، برادر، عمو و هفده نفر از خویشان خود را دیدم که در کنار من به شهادت رسیدند، پس چگونه حزن و اندوه من تمام شود؟ [۶].
امام سجاد علیهالسلام برای گریه بر «سید شباب اهل الجنه» شب و روز نمیشناخت و چون از حضرتش درخواست تخفیف میکردند تا چشمانش سالم ماند، میفرمود:
[صفحه ۱۳]
«چگونه نگریم و حال آنکه عمهها و خواهرانم را در عصر عاشورا به یاد میآورم که از این خیمه به آن خیمه در فرار بودند.»
آیا گریههای حضرت سجاد علیه السلام تنها یک حالتی بود مثل حالت آدمی که دلش میلرزد و بی هدف گریه میکند؟! یا آنکه حضرت سجاد علیهالسلام میخواست یاد حادثهی کربلاء را زنده نگه دارد و مردم یادشان نرود که چرا امام حسین علیهالسلام کشته شد؟

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *