آثار

رساله حقوق امام سجاد

در اوج حاکمیت استبداد در روزگاری که حکام اموی با تمام توان درصدد زدودن نور شرافت و آزادی از سرزمین وحی بودند و در خاموش ساختن منادیان حق و از میان بردن سیره حیاتبخش پیامبر کرم – صلی الله علیه وآله – از هیچ تلاشی فروگذار دوباره قامتی در جای ایستاد، هرچند آثار زنجیرهای استبداد اموی هنوز بر اندامش حک بود، اما زبانش هرگز و هیچ گاه از حق و دفاع انسانها باز نایستاد!
رساله حقوق امام حقوق امام سجاد – علیه السلام – در عصر حاکمیت جهل و جور پیامی است فراتر از زمان خویش، بلکه فراتر از همه اعصار تمدن بشری!
امروز که بشر، مدعی دستیابی به عالی ترین شکل تمدن و فرهنگ ارزشی است و دم از حقوق بشر و حتی حمایت از حیوانات و یا حفظ محیط زیست می
زند، علاوه بر پوشالی بودن بسیاری از شعارهایی که مطرح می کند در بعد قانون شناسی و قانونگذاری نیز ضعفهایی دارد که اگر با رساله حقوق امام سجاد – علیه السلام – مقایسه شود و عنصر زمان و ظرفیت ونیازها نیز ملاحظه گردد، اوجهای آن رساله و کاستیهای دست نوشته های بشر متمدن این عصر آشکار خواهد شد!
هر چند پذیرش این نکته – در نگاه نخست – برای دلباختگان مادی و دور ماندگان از مکتب وحی و رسالت مشکل خواند نمود، اما تاءمل واقع بینی، آنان را به تواضع در برابر حق واخواهد داشت.
قبل از پرداختن به متن این رساله، تحقیقی درباره اسناد و رجال آن شایسته می نماید.
رساله حقوق در منابع روایی
پیشین ترین منابع حدیثی که رساله حقوق امام سجاد – علیه السلام – را به طور کامل ثبت کرده اند عبارتند از:
۱- تحف العقول، تاءلیف حسن بن علی بن حسین بن شعبه حرانی، متوفای ۳۸۱ قمری. در کتاب پنجاه حق از حقوق ثبت شده اما سند رساله یاد نشده است.
۲- خصال تاءلیف ابوجعفر محمد بن علی بن حسین بابویه قمی، متوفای ۳۸۲ هجری.
۳- من لا یحضره الفقیه، تاءلیف شیخ صدوق ابو جعفر محمد بن علی…. که از کتب چهارگانه معتبر شیعه می باشد.
شیخ صدوق ره دردو اثر اخیر خصل و من لا یحضر الفقیه علاوه بر پنجگانه، حقی را تحت عنوان حق حج یاد کرده و در مجموع پنجاه و یک حق را متذکر شده است. هر چند در مقدمه حصال، آنجا که فهرست حقوق ذکر گردیده از حج یادی به میان نیامده است.
در حدیث
من لا یحضر سلسله سند نقل نشده و حدیث مرسل است.
میان حدیث من لا یحضر با روایت تحف العقول و نیز روایت خصال تفاوتهایی دیده می شد، در حالی که سایر نقلها از آغاز به تفصیل یکایک حقوق پرداخته اند.
ثانیا در سند خصال، نامی از اسماعیل بن فضل به میان نیامده است.
ثالثا در من لا یحضر تصریح نشده است که حقوق مذکور، رساله ای است از امام سجاد (ع) ولی در خصال به این نکته تصریح شده است و عبارت چنین است: الحقوق الخمسون التی کتب بها علی بن الحسین سید العابدین علیه السلام الی بعض اصحابه…
برگرفته از کتاب امام سجاد جمال نیایشگران نوشته آقای احمد ترابی

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *