آثار, احادیث اعتقادی

صحیفه ی سجادیه – توحید و خداشناسی

امام سجاد علیه السلام بالاترین معارف توحیدی را در قالب دعا به انسانهای حقیقتجو و پیروان خویش ارائه میکند و در آن، ذات
مطلق الهی را از هر گونه تشبیه به مخلوقات مبرا [صفحه ۸۲ ] دانسته و از هر نوع عیب و نقصی پاک و منزه معرفی میکند. به
نمونههایی از این دعاها توجه فرمایید امام علیه السلام در دعای عرفه میفرمایند: اللهم لک الحمد بدیع السموات و الارض، ذالجلال
و الاکرام، رب الارباب، و اله کل مألوه و خالق کل مخلوق و وارث کل شیء، لیس کمثله شیء، و لا یعزب عنه علم شیء و هو بکل
شیء محیط و هو علی کل شیء رقیب. انت الله لا اله الا انت. الاحد المتوحد الفرد المتفرد…؛ و انت الله لا اله الا انت الاول قبل کل
احد و الآخر بعد کل عدد…؛ و انت الله لا اله الا انت الذی انشأت الاشیاء من غیر سنخ و صورت ما صورت من غیر مثال و ابتدعت
المبتدعات بلا احتذاء، انت الذی قدرت کل شیء تقدیرا و یسرت کل شیء تیسیرا و دبرت ما دونک تدبیرا. انت الذی لم یعنک
علی خلقک شریک و لم یؤازرک فی امرک وزیر و لم یکن لک مشاهد و لا نظیر…؛ انت الذی لا یحویک مکان و لم یقم
لسلطانک سلطان، و لم یعیک برهان و لا بیان…؛ انت الذی قصرت الاوهام عن ذاتیتک و عجزت الافهام عن کیفیتک و لم تدرک
الابصار موضع اینیتک…سبحانک! لا تحس و لا تجس و لا تمس و… [ ۱۶۴ ]. پروردگارا! حمد و ستایش مخصوص توست. ای پدید
آورندهی آسمانها و زمین، ای صاحب بزرگی و احسان کامل، ای مالک و مهتر مهتران، ای خدای هر پرستشگر و ای آفرینندهی
صفحه ۴۵ از ۱۲۶
هر آفریده، و ای وارث هر چیز، چیزی مانند او نیست و آگاهی به چیزی از او پنهان نمیباشد و او به هر چیز احاطه (علمی) دارد و
بر هر چیز نگهبان است. توئی خدایی که جز تو خدایی نیست، یکتای تنهای یگانهی بیمانند هستی…؛ و تویی خدایی که جز تو
خدایی نیست. پیش از هر یک، اول و آغازی و پس از شمرده شده، آخر و مرجعی…؛ و تویی خدایی که جز تو خدایی نیست،
[ خدایی که چیزها را بی اصل و مایه آفریده، و صورتها و پیکرها را بی نمونه و مانند نگاشتهای، و پدیدهها را بدون [صفحه ۸۳
پیروی (از کسی) پدید آوردی، تویی آن که هر چیز را به مقدار معلوم (بر اساس حکمت) ایجاد نمودهای، و هر چیز را برای آنچه
از آن خواسته میشود، آماده ساختهای، و آنچه را جز تو است (همهی موجودات) نظم داده و آراسته گردانیدهای. تویی آن که در
آفریدنت شریکی یاریات نکرده و در کارت (آفریدن هر چیز) وزیری تو را یاری ننموده و بیننده و مانندی برای تو نبوده است…؛
تویی آن که جایی تو را فرانمیگیرد و در برابر سلطنت و حکومت تو، سلطنتی نمیتواند ایستادگی کند. و [اقامهی] برهان و بیان
[کسی] تو را عاجز و ناتوان نساخته است…؛ تویی آن که اندیشهها از ادراک کنه و حقیقت ذات تو درماندهاند، و عقلها از درک
چگونگی تو ناتوانند، و دیدهها مکانت را در دنیا نیافتهاند. پاک و منزهی و با هیچ یک از حواس درک نمیگردی. حضرت در
مناجات دوازدهم میفرماید: … و عجزت العقول عن ادراک کنه جمالک، و انحسرت الابصار دون النظر الی سبحات وجهک، و لم
تجعل للخلق طریقا الی معرفتک الا بالعجز عن معرفتک. [ ۱۶۵ ]. و عقلها از درک کنه جمالت عاجزند و دیدهها از نزدیکی به انوار
جمالت خسته و نابینا هستند و برای خلق به سوی معرفت تو راهی نیست، به جز ناتوانی از معرفتت. و در دعای سی و پنجم
میفرماید: انک الواحد الاحد الصمد الذی لم یلد و لم یولد و لم یکن له کفوا احد [ ۱۶۶ ]. حقا که تویی یگانهی یکتای بینیاز،
کسی که نه زاده است و نه زاده شده، و هیچ کس مانند و همتای تو نبوده است.
برگرفته از کتاب نقش امام سجاد علیه السلام در رهبری شیعه نوشته: محسن رنجبر

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *