اخلاق و فضائل

مقام علمی امام سجاد علیه السلام

امام علی بن الحسین علیه السلام، عالمترین فرد زمان خود بود و علما و معاصران حضرت، [صفحه ۴۸ ] روایات بیشماری در باب
اخلاق، موعظه، دعا، فضایل قرآن، حلال و حرام و مغازی از وی نقل کردهاند. در شام، هنگامی که یزید با خطبه خواندن امام
او از خانوادهای است » : مخالفت کرد، بعضی از اطرافیان گفتند که این جوان، نیکو سخن نخواهد گفت؛ یزید در جواب آنان گفت
که علم را با شیر مادر نوشیدهاند [ ۶۶ ]. محمد بن سعد، امام را چنین توصیف میکند: کان علی بن الحسین ثقۀ مأمونا کثیر الحدیث
عالیا رفیعا ورعا [ ۶۷ ]؛ یعنی: علی بن الحسین علیه السلام شخصی مورد اعتماد، دارای جایگاه عالی و موقعیت اجتماعی والا و باتقوا
بود و از رسول خدا صلی الله علیه و آله و پدران خود، حدیث بسیار نقل فرموده است. شافعی در رسالهای که پیرامون حجیت خبر
صفحه ۲۹ از ۱۲۶
واحد نوشته میگوید: وجدت علی بن الحسین و هو افقه اهل المدینۀ یعول علی الخبر الواحد [ ۶۸ ]؛ علی بن الحسین علیه السلام که
فقیهترین مردم مدینه بود، به خبر واحد استناد میجست. ابنشهاب زهری، علی رغم سر سپردگیاش به حاکمان اموی یکی از
دانشمندان عصر امام سجاد علیه السلام بود که با عشق و علاقهای خاص از محضر امام بهرهها برده و حضرت را با عبارات احترام
از این خاندان کسی » ؛[۶۹] « لم ادرک احدا من اهل هذا البیت افضل من علی بن الحسین » : آمیز میستاید؛ چنان که از وی نقل شده
کسی را فقیهتر از علی بن » ؛[۷۰] « ما رأیت احدا افقه من علی بن الحسین » : و نیز «. را برتر از علی بن الحسین علیه السلام ندیدم
هیچ قریشی را برتر از علی بن الحسین » ؛[۷۱] « ما رایت قرشیا افضل من علی بن الحسین » : یحیی بن سعید میگوید «. الحسین ندیدم
ما رایت هاشمیا افضل من علی بن الحسین [صفحه ۴۹ ] و لا افقه » : ابوحازم که یکی از محدثان است، میگوید «. علیه السلام ندیدم
در برتری و علو مقام علمی حضرت سجاد «. هیچ هاشمی را که برتر از علی بن الحسین و فقیهتر از او باشد، ندیدم » ؛[۷۲] « منه
زهری از علی بن الحسین، از پدرش، از علی » : علیه السلام نزد اهل بیت علیهم السلام همین سخن ابنشیبه بس که، بهترین سند
میباشد. [ ۷۳ ]. و از جاحظ چنین نقل شده که گفته: دربارهی شخصیت علی بن الحسین علیه السلام، شیعی، معتزلی، « علیه السلام
.[ خارجی، عامه و خاصه همه یکسان میاندیشند و در برتری و تقدم او بر دیگران، هیچ کدام تردیدی به خود راه نمیدهند. [ ۷۴
شیخ مفید در این باره مینویسد: قد روی عنه فقهاء العامه من العلوم ما لا یحصی کثره و حفظ عنه من المواعظ و الادعیۀ و فضائل
القرآن و الحلال و الحرام و المغازی و الأیام، ما هو مشهور بین العلماء و لو قصدنا الی شرح ذلک لطال به الحظاب و تقضی به
الزمان [ ۷۵ ]؛ فقهای عامه، علوم زیادی از آن حضرت نقل کردهاند و مطالب مشهوری از موعظهها، دعاها، فضایل قرآن، حلال و
حرام، مغازی و دانش روزها از آن بزرگوار حفظ شده است که اگر به شرح آنها بپردازیم، رشتهی کلام طولانی شود و زمان به
سر آید. این گوشهای ناچیز از فضایل و مکارم اخلاقی پایان ناپذیر آن بزرگوار است که وی را به حق، شایستهی تجلیل و اکرام
گردانده است؛ از این روست که فرزدق آن حضرت را به زیبایی ستوده، آنگاه که در ایام حج، هشام بن عبدالملک – قبل از
خلافتش – به سبب ازدحام جمعیت نتوانست حجرالاسود را لمس کند و به کناری رفت و در همان زمان، مردم به احترام امام سجاد
علیه السلام راه را گشودند. شامیان از هشام پرسیدند که آن جوان کیست؟ هشام با این که آن حضرت را میشناخت، برای آن که
هیبت و عظمت امام علیه السلام شامیان را تحت تأثیر قرار ندهد، خود را به بیخبری زد. اما فرزدق شاعر نتوانست خاموش بنشیند؛ از
این رو فریاد برآورد و قصیدهای در مدح او سرود که مطلع آن چنین است: [صفحه ۵۰ ] هذا الذی تعرف البطحاء و طأته و البیت
این – که تو او را نمیشناسی – کسی است که سرزمین بطحاء جای پایش را میشناسد و حرم و بیرون » .[ یعرفه و الحل و الحرم [ ۷۶
آیا تو رافضی ؟« او رافضی انت یا فرزدق » : چون هشام این قصیده را شنید در خشم شد و به فرزدق گفت .« حرم بدو آشناست
اگر دوستی اهل بیت رفض است آری من رافضی هستم [ ۷۷ ] پس از آن ،« ان کان حب اهل البیت رفضا فنعم » : هستی؟ فرزدق گفت
من » : بود که فرزدق را به زندان افکند. امام سجاد علیه السلام دوازده هزار درهم برای او فرستاد. فرزدق آن را برگرداند و گفت
و فرزدق آن هدیه را پذیرفت. «. ما اهل بیت چیزی را که بخشیدیم نمیگیریم » : امام علیه السلام فرمودند «. برای خدا آن را سرودم
[ ۷۸ ]. [صفحه ۵۱ ]
برگرفته از کتاب نقش امام سجاد علیه السلام در رهبری شیعه نوشته: محسن رنجبر

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *